ภายหลังพิธีเปิด การปฐมนิเทศ และการบรรยายพื้นฐานในวันแรกของโครงการทุนรัฐบาลไทยภายใต้ความร่วมมือกับยูเนสโกที่มอบให้แก่ประเทศสมาชิกยูเนสโก ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2569 ซึ่งจัดขึ้นโดยความร่วมมือระหว่างกระทรวงศึกษาธิการ กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง และ IOC/WESTPAC ภายใต้หัวข้อ “การฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการนานาชาติเพื่อพัฒนาศักยภาพการประเมินความหลากหลายทางชีวภาพทางทะเลด้วยเทคโนโลยี eDNA” ณ โรงแรมเอส ศรีราชา โฮเทล แอนด์ เรสซิเดนซ์ จังหวัดชลบุรี
สำหรับการฝึกอบรมในวันที่ 2 (23 มิถุนายน 2569) ของโครงการฯ มุ่งเสริมสร้างองค์ความรู้และทักษะด้านการใช้สารพันธุกรรมจากสิ่งแวดล้อม (Environmental DNA: eDNA) ซึ่งเป็นเทคโนโลยีสมัยใหม่ที่ช่วยให้นักวิจัยสามารถตรวจสอบการมีอยู่ของสิ่งมีชีวิตในธรรมชาติได้จากร่องรอยสารพันธุกรรมที่หลงเหลืออยู่ในแหล่งน้ำ โดยไม่จำเป็นต้องจับหรือสังเกตเห็นตัวสัตว์โดยตรง อันเป็นเครื่องมือสำคัญในการสำรวจและติดตามความหลากหลายทางชีวภาพทางทะเลอย่างมีประสิทธิภาพ
ในช่วงเช้า ผู้เข้ารับการฝึกอบรมได้รับฟังการบรรยายจาก Dr. Jianghua Yang ผู้เชี่ยวชาญจาก Nanjing Normal University สาธารณรัฐประชาชนจีน ในหัวข้อ eDNA Sampling Design, Field Collection, and Sample Preservation ซึ่งครอบคลุมหลักการออกแบบการเก็บตัวอย่าง การเก็บตัวอย่างภาคสนาม และการเก็บรักษาตัวอย่างอย่างถูกต้อง เพื่อให้สามารถตรวจวิเคราะห์สารพันธุกรรมได้อย่างมีประสิทธิภาพและลดความคลาดเคลื่อนของข้อมูล
นอกจากนี้ ผู้ทรงคุณวุฒิและคณะนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยมหิดลและมหาวิทยาลัยหนานจิงยังได้ร่วมถ่ายทอดความรู้และประสบการณ์เกี่ยวกับกระบวนการสกัดสารพันธุกรรม (DNA Extraction) และการเพิ่มปริมาณสารพันธุกรรมด้วยเทคนิค PCR (Polymerase Chain Reaction) ตั้งแต่ขั้นตอนการเตรียมตัวอย่างจนได้สารพันธุกรรมที่พร้อมสำหรับการวิเคราะห์ลำดับพันธุกรรม ตลอดจนการวิเคราะห์และแปลผลข้อมูลเพื่อนำไปสู่การระบุชนิดของสิ่งมีชีวิต รวมถึงการพัฒนาฐานข้อมูล DNA Barcode สำหรับสิ่งมีชีวิตทางทะเล ซึ่งเป็นเครื่องมือสำคัญในการสนับสนุนการวิจัยและการอนุรักษ์ทรัพยากรทางทะเลในระดับประเทศและระดับนานาชาติ
ภาคบ่าย ผู้เข้ารับการฝึกอบรมได้ลงพื้นที่ ณ สถาบันวิจัยประมงศรีราชา เพื่อฝึกปฏิบัติการเก็บตัวอย่างน้ำจริง โดยนำองค์ความรู้จากภาคทฤษฎีมาประยุกต์ใช้ในการเก็บตัวอย่าง eDNA ภายใต้คำแนะนำของผู้เชี่ยวชาญ พร้อมเรียนรู้แนวทางการป้องกันการปนเปื้อนของตัวอย่าง ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อความถูกต้องของผลการวิเคราะห์
กิจกรรมดังกล่าวช่วยให้ผู้เข้ารับการฝึกอบรมมีความเข้าใจทั้งในเชิงทฤษฎีและการปฏิบัติ ตลอดจนตระหนักถึงศักยภาพของเทคโนโลยี eDNA ในการสำรวจ ติดตาม และอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพทางทะเล ซึ่งจะเป็นประโยชน์ต่อการบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติและการพัฒนางานวิจัยด้านสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืนต่อไป
สรุป/เรียบเรียง
ธนพล ขันธวิชัย
รัชนินท์ พงศ์อุดม
กลุ่มความร่วมมือกับองค์การยูเนสโก
สำนักความสัมพันธ์ต่างประเทศ สป.ศธ.
ข่าวสารที่เกี่ยวข้อง
ข่าวสารล่าสุด
